Wat Ratchaburana to XV-wieczna świątynia kryjąca wiele tajemnic: górujące nad jej ruinami dwie samotne chedi upamiętniają bratobójczą walkę o tron, zaś monumentalny prang od stuleci skrywa niezwykłe skarby.
Wat Ratchaburana to kompleks świątynny położony w niedalekiej odległości (na północ) od Wat Phra Mahathat. Świątynia stanowi część Parku Historycznego Ajutthaja, wpisanego w 1991 r. na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jej nazwa tłumaczona jest jako „świątynia królewskiej odbudowy”, choć paradoksalnie — to tragedia, nie odbudowa, stała u jej początków.
Bratobójcza walka
Świątynia wybudowana została w 1424 r. przez króla Chao Sam Phraya (Borommaracha II). Monarcha, poprzez wzniesienie tej budowli, chciał uczcić śmierć swoich dwóch starszych braci, którzy polegli w stoczonej między sobą walce o prawo do sukcesji. Nie sposób nie pomyśleć tutaj o przysłowiu: „Gdzie dwóch się bije, tam trzeci korzysta”, gdyż w ten właśnie sposób otworzyła się droga do tronu królowi Chao Sam Phraya. Prochy jego braci spoczęły w dwóch chedi, ulokowanych mniej więcej w miejscu ich bratobójczej walki.
Bracia — Ai Phraya i Yi Phraya — stanęli naprzeciw siebie na bojowych słoniach po śmierci ojca, króla Intharachy. Pojedynki na słoniach były w ówczesnym Siamie uznaną formą rozstrzygania sporów o najwyższą stawkę. Tym razem zginęli obaj, a najmłodszy z braci odziedziczył tron i wzniósł cały kompleks świątynny jako akt pokuty i upamiętnienia.
Khmerski prang
Centralnym punktem Wat Ratchaburana jest monumentalny prang w stylu khmerskim, symbolizujący górę Meru — centrum wszechświata w kosmologii buddyjskiej i hinduistycznej. Wieżę otaczają cztery mniejsze prangi oraz stupy w stylu cejlońskim. Zewnętrzne ściany pokrywają sztukaterie przedstawiające garudy, nagi i stylizowane motywy lotosowe. Po wschodniej stronie prangu strome schody prowadzą w dół — do podziemnej krypty, która okazała się jednym z najcenniejszych stanowisk archeologicznych w Tajlandii.
Królewskie skarby
W 1957 r. świątynia została ograbiona przez przypadkowych złodziejaszków, którzy wdarli się do krypty ukrytej pod głównym prangiem. Ministerstwo Kultury i Sztuki rozpoczęło wówczas prace wykopaliskowe na terenie watu, które zaowocowały jednymi z cenniejszych znalezisk w skali całego kraju. Odkryto tu mnóstwo skarbów, które król ukrył najprawdopodobniej po swej, zakończonej sukcesem, wyprawie na podbój stolicy Khmerów – Angkor Thom. Znaleziono tu wiele złotych i brązowych figurek Buddy, mnóstwo tabliczek wotywnych wykonanych ze złota i ołowiu, jak również niezwykle cenne malunki pokrywające ściany krypty.
Krypta składa się z trzech poziomów. Pierwszy, najbliższy powierzchni, zawierał tabliczki wotywne składane przez zwykłych poddanych. Drugi należał do rodziny królewskiej — odnaleziono tu złote tabliczki i kosztowne ofiary. Trzeci, najgłębszy, przeznaczony był na relikwie Buddy. Łącznie wydobyto ponad 2000 przedmiotów, w tym ponad 100 kilogramów złota oraz ponad 600 pierścieni inkrustowanych kamieniami szlachetnymi.
Malowidła w krypcie
Na ścianach pierwszego poziomu krypty zachowały się freski datowane na XV wiek — jedne z najstarszych malowideł z okresu Ajutthaja. Utrzymane w odcieniach czerwieni, przedstawiają sceny z buddyjskiej kosmologii: demony, bóstwa i epizody z życia Oświeconego. Na jednej ze ścian widnieje procesja chińskich arystokratów — świadectwo wpływów sztuki chińskiej, docierającej do królestwa szlakami handlowymi. Malowidła blakną z roku na rok, ale podziemia prangu są udostępnione do zwiedzania.
Niecodzienne wynagrodzenie
Odnalezione przedmioty były tak liczne, że za zgodą rządu pewna ich część została rozdana ludziom, którzy mieli wkład w tworzenie Muzeum Narodowego Chao Sam Phraya.
W budynku muzeum odjedziemy bogatą kolekcję najcenniejszych znalezisk z terenu Wat Ratchaburana. Podziemia wieży, w której odnaleziono skarb, są udostępnione do zwiedzania.